Een aardbeienkweker overlijdt door een bedrijfsongeval. De aansprakelijke partij heeft een Werk- en Landbouwmaterieelverzekering bij Allianz (WLM-polis) en een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering bij Fatum (AVB-polis). Allianz betaalt de schade, maar stelt dat deze niet gedekt wordt door de WLM-polis. Allianz verzoekt de rechter daarom te bepalen dat verzekeraar Fatum de betaalde schade moet vergoeden.
De rechter wijst de vordering van Allianz toe. De schade wordt niet gedekt door de Werk- en Landbouwmaterieelverzekering, omdat de machines niet rechtsreeks bij het ongeval betrokken waren. De bedrijfsaansprakelijkheidsverzekeraar (Fatum) is daarom gehouden om de aan de nabestaanden uitgekeerde schade te dragen.
Gratis rechtsbijstand en advies bij letselschade
Overlijden door vallende stobaal
Een aardbeienkweker bestelt hooi om uit te strooien over zijn planten. De hooibalen worden op een aanhangwagen geleverd. Als de hooibalen worden gelost verwijderd de kweker aan de achterkant een spanband. Een hooibaal valt op de kweker als gevolg waarvan de kweker overlijdt. De tegenpartij erkent de aansprakelijkheid en de Werk- en Landbouwmaterieelverzekering betaalt de overlijdensschade, maar wil deze verhalen op de bedrijfsaansprakelijkheidsverzekeraar.
Specifieke risico dat verbonden is aan het gebruik van werk- en landbouwmaterieel
De rechter beoordeelt of de schade van dit ongeval gedekt wordt door de werk- en landbouwmaterieelverzekering. Een werk- en landbouwmaterieelverzekering dekt schade die ontstaat door het specifieke risico dat verbonden is aan het gebruik van werk- en landbouwmaterieel:
‘Een werk- en landbouwmaterieelverzekering strekt ertoe de aansprakelijkheid te dekken die kan voortvloeien uit het gebruik van het werk- en landbouwmaterieel zoals omschreven in de polis (vgl. HR 16 februari 1996, ECLI:NL:HR:1996:ZC1994, rov. 3.6). Het gaat daarbij om de specifieke risico’s die verbonden zijn aan dat gebruik.’
Veroorzaakt met of door het object
In de WLM-polisvoorwaarden staat dat de verzekering ziet op schade “veroorzaakt met of door het object”. De verzekerde landbouwmachines zijn voorafgaand aan het ongeval gebruikt, maar dit is onvoldoende om aan te nemen dat de schade is veroorzaakt met of door het object:
‘In het licht daarvan legt het hof de causaliteitstermen “veroorzaakt met of door het object” in artikel 10.1 van de WLM-polisvoorwaarden zo uit dat het moet gaan om verwezenlijking van het risico dat eigen is aan het gebruik van het object. De uitleg die Fatum voorstaat en erop neerkomt dat een condicio sine qua non-verband tussen het ongeval en het gebruik van het verzekerde object voldoende is, is dus te ruim. Die uitleg zou ertoe leiden dat al dekking bestaat als op enig moment voorafgaand aan het voorvallen van de schade gebruik is gemaakt van verzekerde objecten, ook in gevallen waarin het risico dat eigen is aan het gebruik daarvan zich niet heeft verwezenlijkt. Deze uitleg gaat voorbij aan de aard en strekking van de WLM-polis, zoals hiervoor uiteen is gezet.’
Risico dat eigen is aan het gebruik van de verzekerde objecten
De rechter oordeelt dat er geen sprake is van een verwezenlijking van het risico dat eigen is aan het gebruik van de landbouwmachines. Het overlijden is het gevolg van een vallende hooibaal bij het uitladen:
‘Het hof is op grond van de hiervoor geschetste toedracht van het ongeval van oordeel dat het risico dat zich hier heeft gemanifesteerd niet het risico is dat eigen is aan het gebruik van (één van) de verzekerde objecten, maar is verbonden aan de werkzaamheden rondom het uitladen.’
Gebruik landbouwmachines staat in ver verwijderd verband tot het overlijden
De verzekerde landbouwmachines spelen volgens de rechter slechts indirect een rol bij het ongeval. De verzekerde machines zijn gebruikt bij het laden, lossen en verplaatsen van de hooibalen, maar deze handelingen staan niet direct in verband met het vallen van de strobaal:
‘De afzonderlijke handelingen die Fatum noemt (het laden met de shovel, het transport met de tractor en het afladen met de strolegmachine) staan in een te ver verwijderd verband tot het risico dat zich hier uiteindelijk heeft verwezenlijkt, namelijk het vallen van een strobaal op [naam 1] bij het uitladen.’
Aangekoppelde aanhangwagen meeverzekerd
De Werk- en Landbouwmaterieelverzekering verzekering ziet ook op gekoppelde aanhangwagens en losgekoppelde aanhangers die nog niet buiten het verkeer tot stilstand zijn gekomen. De gebruikte aanhanger is na het loskoppelen gekoppeld aan een andere tractor en verplaatst. Door het koppelen van de aanhanger aan een andere tractor en verplaatsen is er volgens de rechter geen sprake van een aanhanger die onder de dekking van de WLM-polis valt:
‘Het hof legt artikel 10.3 van de WLM-polisvoorwaarden dus zo uit dat alleen gedekt is (1) een aanhangwagen die aan een verzekerd object is gekoppeld of (2) een van het verzekerde object losgekoppelde aanhangwagen die nog niet buiten het verkeer tot stilstand is gekomen. Vast staat dat de aanhangwagen op het moment van het ongeval niet was gekoppeld aan de bij Allianz verzekerde tractor. Ook was geen sprake van een losgekoppelde aanhangwagen (meer); deze was namelijk gekoppeld aan een ander voertuig, te weten de tractor van [naam 1] en zelfs met die tractor nog verplaatst. Een en ander betekent naar het oordeel van het hof dat de aanhangwagen van [naam bedrijf 1] ten tijde van het ongeval geen aanhangwagen in de zin van artikel 10.3 van de WLM-polisvoorwaarden was.’
Wat is een excedent bij een verzekering?
In de WLM-polis staat dat de verzekering geldt als excedent van een andere verzekering. Dit betekent dat de verzekering bij samenloop met een andere verzekering alleen de schade dekt die niet door de andere verzekering gedekt wordt. We spreken ook wel van second-risqueverzekering of surplus:
‘In afwijking van het bepaalde in artikel 7:961 BW geldt het volgende:
2.7.1
Indien blijkt dat een door deze verzekering gedekte aanspraak eveneens onder (een) andere verzekering(en) is gedekt, geldt de onderhavige verzekering als excedent van die andere verzekering(en) respectievelijk als dekking voor het verschil in voorwaarden. (…)’
Problemen met twee aansprakelijke verzekeraars in de praktijk
Voor de nabestaanden is deze procedure niet van belang. In andere gevallen zien we dat verzekeraars naar elkaar wijzen en beiden weigeren te betalen. In dat geval is het belangrijk om de polisvoorwaarden goed te (laten) beoordelen en gemotiveerd aan te geven waarom er recht bestaat op een verzekeringsuitkering. De bovenstaande uitwerking betreffende de dekking van een Werk- en Landbouwmaterieelverzekering kan daarbij helpen.
Gratis rechtsbijstand en advies bij letselschade
Bel naar 0800 44 55 000, stuur een e-mail naar info@letselschadespecialist.nl of vul het onderstaande contactformulier in.
Bron: www.rechtspraak.nl Gerechtshof Den Haag 17 februari 2026, ECLI:NL:GHDHA:2026:239